وکالت اتباع خارجه در فقه اهلبیت، حقوق ایران و افغانستان

سید محمد حسینی دره صوفی

دانشپژوی دکتری فقه و حقوق قضایی، دانشکده فقه و حقوق قضایی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، رایانامه:  [e-mail]
چکیده:

وکالت اتباع خارجه اعم است از انتخاب شدن اتباع خارجه به عنوان وکیل مدافع یا انتخاب وکیل توسط اتباع خارجه برای انجام کارهای که موکل به وکیل واگذار می کند. وکالت اتباع خارجه از موضوعات مهمی است که با حقوق میلیونها انسان در سراسر جهان بویژه در ایران مرتبط است. هدف این پژوهش پاسخ به این پرسش است که وکالت اتباع خارجه در فقه اهلبیت و حقوق ایران که نظام مبنتی بر ولایت فقیه است و حقوق افغانستان چه جایگاهی دارد؟ پژوهش به صورت تطبیقی تحلیلی انجام شد و ابزار گردآوی آن تحقیقات کتابخانه ای و دیجیتالی و سایت های اطلاعاتی و نرم‌افزارهای پژوهشی است. یافته های حاصل از پژوهش عبارتند از اینکه: 1.فقه اهلبیت وکالت اتباع خارجه را به رسمیت شناخته است 2. قوانین ایران، راجع به وکالت اتباع خارجه با فقه اهلبیت مطابقت کامل ندارند و انتخاب شدن اتباع خارجه به عنوان وکیل مدافع را منع کرده است 3. قوانین افغانستان نسبت به قوانین ایران در رابطه با وکالت اتباع خارجه وضعیت بهتری دارد و انتخاب شدن اتباع خارجه را به عنوان وکیل مدافع با در نظر گرفتن شرایطی، پذیرفته است.
کلید واژه:

وکالت، حق انتخاب وکیل توسط اتباع خارجه، وکالت اتباع خارجه، انتخاب شدن اتباع خارجه به عنوان وکیل، وکیل مدافع اتباع خارجه

حقوق جنین از منظر فقه امامیه

عوض کاظمی

 دکترای حقوق و جزا وجرم شناسی،جامعه المصطفی العالمیه، مشهد.
چکیده
در مکتب اسلام، انسان همواره مورد توجه واحترام ارزش خاصی بوده ولذا شرع مقدس اسلام احکام، ونظام حقوقی را از بدوی جودش درعالم رحم وبعد از آن، در ادوار مختلف ازدوره‌ی جنین تا آخرین مرحله‌ی زندگی اوجعل کرده تا درآسایش وامنیت باشد خصوصا در دوره‌ی جنین که درنهایت ضعف وآسیب پذیری است وشدیدا نیاز مند به امنیت. شناخت احکام ونظام حقوقی انسان لازم است، این شناخت باید درتمام مراحل زندگی باشد، مخصوصا مرحله‌ی جنین که دوران سخت  وپیچیده‌ی است وشدیدا نیاز به حمایت حقوقی دارد. قواعد واحکام ونظام حقوقی که برای آسایش وسعادت انسان می‌باشد برگرفته از ازآیات، روایات ومنابع فقهی است که باید دقیقا مورد برسی قرار گرفته حقوق، قواعد واحکام لازم در راستای امنیت وآسایش انسان استنباد گردد. این نوشتار درصدد است نظام حقوقی دوره‌ی جنین مثل اثبات نسب جنین ، ارث جنین، وصیت برای جنین ووقف به جنین را مورد بررسی قرار دهد.
کلید واژه:
حقوق، نسب، وصیت، ارث ووقف

 

شاخص های اسلامی روابط بین الملل از منظر امامین انقلاب

محمدمهدی رضایی

طلبه درس خارج و دانش پژوه سطح سه مذاهب اسلامی  [e-mail]
چکیده:

شاخص‌های اسلامی روابط بین‌الملل در دیدگاه امام خمینی و امام خامنه‌ای بر اساس اصول و مقاصد شریعت اسلامی، ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی اسلامی، مصالح و منافع ملی و اسلامی، وحدت و همبستگی امت اسلامی، مبارزه با استکبار و استعمار، دفاع مشروع از حقوق و آزادی‌های ملت‌ها، تعامل و همکاری با کشورهای مستقل و عادلانه، احترام به قانون بین‌المللی و نظم جهانی عادلانه و مبتنی بر صلح و امنیت شکل گرفته‌اند. جمهوری اسلامی ایران توانسته است که با توجه به رهنمود های امام خمینی و مقام معظم رهبری، قطار جمهوری اسلامی ایران را در تمام جهات من جمله روابط بین الملل در ریل خود نگه دارد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعه متون و بیانات این دو رهبر، نشان می‌دهد که چگونه این شاخص‌ها نه تنها به عنوان یک نظریه، بلکه به عنوان یک راهبرد عملیاتی، سیاست خارجی ایران را در چهار دهه گذشته هدایت کرده است.
کلیدواژه‌ها:

روابط بین الملل، شاخص های اسلامی، مقام معظم رهبری، امام خمینی، سیاست خارجی، امت اسلامی.

اسلام وخشونت؛ واقعیت یا توهم

محمد شریف حامدی 

کارشناس ارشد فقه وحقوق قضایی، جامعة المصطفی العالمیه، قم.
چکیده:  

در طول تاریخ بشر رفتار های به شدت خشونت بار و آزار دهنده را نسبت به همدیگر روا داشته است؛ قتل، غارت، آتش زدن، سربریدن، توهین، تحقیرو خشونت های کلامی باانگیزه های مختلف، ازجمله باانگیزه های دینی ومذهبی را ازخود به نمایش گذاشته اند. بااندکی دقت روشن می‌شود که علت همه ی خشونت ها باانگیزه ی دینی ومذهبی نبوده است؛ خشونت های افسار گسختهی قرن بیستم بدور از انگیزه های دینی ومذهبی بوده است. ازاین رو میتوان ادعا کرد که خشونت ها درجوامع بشری علل مختلف دارد که خشونت های دینی به مراتب کمترازخشونت های بوده است که جنبه ی غیردینی داشته است؛ آمارها نشان می دهد که تلفات انسانی درطول جنگ های مذهبی درمقایسه با تلفات مکاتب غیر دینی مانند مارکسیسم، کمونسم، لبرالیسم، لینینسم وغیره بسیار اندک است. باآن هم بعد ازحمله ۱۱سپتامبردر امریکا؛ عده ی به تبع برخی از مستشرقان وسکولار ها عامل خشونت ها رادین اسلام خوانده است. دراین نوشتار سعی شده است که با تمسک به آیات قرآن وسیرهی عملی پیامبر اسلام نشان دهد که اسلام عاری ازخشونت بوده وشعاری "دین اسلام دین خشونت است تا دین صلح" توهم است تا واقعیت، ادعای اینکه اسلام خشونت را ترویج می‌کند ناشی بی اطلاعی از حقایق تاریخی است.
واژه گان کلیدی:

اسلام، خشونت، دین، قرآن، سیره

چگونگی ارتباط روح با بدن از دیدگاه فلاسفه با تأکید بر آرای آیت الله محسنی قندهاری

سید طالب ذکی

 دانش آموخته سطح چهار، جامعه المصطفی العالمیه، قم.  [e-mail]
چکیده:

این پژوهش به بررسی چگونگی ارتباط روح و بدن از دیدگاه فلاسفه و آیت‌الله محمد آصف محسنی می‌پردازد. مسئله پیوند روح مجرد و بدن مادی از مسائل بنیادی فلسفی و کلامی است که اندیشمندان بسیاری را به تأمل واداشته است. نویسنده با تأکید بر آرای آیت‌الله محسنی، ابعاد گوناگون این رابطه را در دو بخش تبیین کرده است. در بخش نخست، مفاهیم کلی چون معنای لغوی و اصطلاحی روح و بدن، اثبات وجود روح، یگانگی حقیقت روح و نفس، و در پایان، غیریت روح و بدن بررسی شده است. در بخش دوم، نحوه ارتباط روح و بدن با طرح مباحثی چون آغاز پیوند روح با بدن، بدن‌های روح، گسست این ارتباط، و نیز رابطه روح با بدن در برزخ و قیامت مورد واکاوی قرار گرفته است. افزون بر این، نوشتار رویکردهای مختلف درباره کیفیت رابطه روح و بدن را بازکاوی کرده و با تحلیل دیدگاه آیت‌الله محسنی نشان می‌دهد که حقیقت حیات در سه ساحت انسان، فرشته و جن، به «رابطه تدبیری» روح با بدن بازمی‌گردد. بر این اساس، روح در مرتبه ذات مستقل است، اما در مقام تدبیر، پیوندی مدیریتی و وابسته با بدن دارد که ماهیت زندگی را شکل می‌دهد.
کلید واژه:

روح، نفس، بدن، رابطه روح و بدن.

سیاست خارجی پاکستان؛ چالش ها و تأثیر آن بر ثبات سیاسی افغانستان در سه دهه اخیر

امان الله ناطقی

 دانشجوی فلسفه و فقه سیاسی ، جامعه المصطفی العالمیه. رایانامه [e-mail]  

چکیده:

کشور پاکستان، بیش از دیگر کشورها در تحولات افغانستان نقش داشته است. این مقاله با استفاده از نظریه رئالیسم و روش تحلیلی-توصیفی به تبیین سیاست خارجی پاکستان در قبال افغانستان و چالش های که سیاست خارجی این کشور و ثبات سیاسی افغانستان را تحت تأثیر قرار داده پرداخته است. یافته ها نشان می‌دهد که پاکستان در سیاست خارجی خود منافع خاصی را در افغانستان دنبال کرده است. چالش های مرتبط با پاکستان از یکسو روابط و سیاست خارجی آن را نسبت به افغانستان تحت تأثیر قرار داده و از سوی دیگر موجب تداوم بحران در افغانستان گردیده است. در منازعات و جنگ افغانستان پاکستان نقش اساسی داشته است در نگاه پاکستان، افغانستان عمق استراتژیک آن است و امنیت آن با توجه به چالش ها، تنها از طریق سلطه سیاسی بردولتهای افغانستان تأمین می‌شود و نیز منافع اقتصادی در افغانستان دولت پاکستان را به جهت گیری مداخلانه جویانه در افغانستان واداشته است.
کلیدواژه:

روابط خارجی، سیاست خارجی، چالشها، پاکستان، افغانستان، ثبات سیاسی
 

حکم توبه مرتکب کبیره از دیدگاه مذاهب کلامی اهل سنت و اباضیه

محمد زمان عارفی( فارغ التحصیل ارشد فقه وحقوق قضایی جامعه المصطفی العالمیه  [e-mail])

داود عطایی( دانشجوی دکترای فقه و حقوق قضایی، جامعه المصطفی العالمیه، قم.  [e-mail] )

چکیده:

با توجه به متن روایات و نصوص شرعی ازدیرزمان در سخنان عالمان اخلاق، فقه و کلام اسلامی، حکم توبه ازگناهان کبیره مطرح گردیده است. درحال که طرح چنین مسله در واقع یکی از مباحث اخلاقی است،که آثارآن درسایر علوم دینی از جمله فقه ، مخصوصاً کلام نمود دار شده است. هدف این تحقیق،ارائه چارچوب کار بردی مناسب برای حل ابهامات اعتقادی ازمنظر مذاهب کلامی اسلامی بوده و مباحث نظیری تبیین حکم توبه، و همچنین تبیین نقطه اشتراک و افتراق دررابطه با حکم توبه، از دیدگاه مذاهب کلامی اهل سنت بسیار حائز اهمیت خواهد بود. روش تحقیق پیش رو توصیفی- تحلیلی و علمی بوده و به منظور گسترش مرزهای دانش، صورت خواهد گرفت، باتوجه به عدم امکان تحقیق می‌دانی، روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای، دررابطه با موضوع خاص می‌باشد. و ما در تحقیق حاضر درپی اثبات حکم توبه ازگناهان کبیره می باشیم.
واژگان کلیدی:

حکم توبه، مرتکب کبیره، مذاهب کلامی اهل سنت، اباضیه.

واکاوی «استملاک اتباع خارجه» در فقه اهلبیت(ع) و حقوق ایران

سید محمد حسینی دره صوفی 

دانشپژوه دکتری فقه و حقوق قضایی، دانشکده فقه و حقوق قضایی، جامعة المصطفی العالمیه، قم. [e-mail]    
چکیده:

استملاک اتباع خارجه از موضوعات مهمی است که مشکلات زیادی را برای میلیونها انسان در سراسر جهان بویژه در ایران ایجاد کرده است. هدف این پژوهش پاسخ به این پرسش است که استملاک اتباع خارجه در فقه اهلبیت و حقوق ایران چه جایگاهی دارد؟ پژوهش به صورت تطبیقی تحلیلی انجام شد و ابزار گرد آوی آن تحقیقات کتابخانه ای و دیجیتالی و سایت‌های اطلاعاتی و نرم‌افزارهای پژوهشی است. یافته‌های حاصل از پژوهش عبارتند از اینکه: 1. فقه اهلبیت استملاک اتباع خارجه ای مسلمان و حتی غیر مسلمان ذمی و مستامن را به رسمیت شناخته است؛ اما برخی از ادله فقهی آن با شرایط فعلی جهان مطابق نیست و فقه در این موضوع نیازمند بروزرسانی است. 2. قوانین ایران راجع به استملاک اتباع خارجه با فقه اهلبیت مطابقت کامل ندارند 3. قوانین موجود دراین رابطه فاقد اعتبار لازم و وجاهت قانونی است. 4. در نظام جمهوری اسلامی ایران، اصل بر منع استملاک اتباع خارجه است. درنتیجه نظام جمهوری اسلامی ایران درمورد استملاک اتباع خارجه با خلاء قانونی مواجه است. وضع قانون جامع و کامل در این موضوع لازم و ضروری به نظر می‌رسد. 
واژگان کلیدی:

استملاک اتباع خارجه، ادله فقهی استملاک  اتباع خارجه، قاعده تسلیط، مالکیت بر اموال غیر منقول، اموال غیر منقول در حقوق ایران

    

باز خوانی انتقادی نظریه وارستگی مایستر اکهارت

سید رضی قادری؛

 ســطح چهــار حوزه و دانش آموخته دکتری اخلاق دانشــگاه باقرالعلوم ع، ( نویســنده مســئول) Ghaderi1@chmail. ir

سید محمد قادری

دانش آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی( ره)قزوین
چکیده
اکهارت وارستگی را مهمترین راه خداگونه شدن می‌داند و آن را از طریق سه مولفۀ هیچ نخواستن، هیچ ندانستن و هیچ نداشتن تبیین می‌‌نماید. وی با تبیین خاص خود از سه مولفه مذکور نتیجه‌‌گیری می‌کند که یکی از ویژگی‌‌های انسان وارسته، تأثیرناپذیری و ایستایی او از حوادث پیرامونی است. در نتیجه انسان وارسته نسبت به تمام اتفاقات پیرامونی خویش، دچار غم، شادی، اندوه و نگرانی نمی‌گردد. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی در صدد اثبات این  است که نتیجه‌‌گیری اکهارت  اولا با متون مقدس و ثانیا با سایر اندیشه‌‌های اکهارت ناسازگار است و برای حصول این نتیجه سه نقد درون متنی و یک نقد برون متنی (با توجه به حکمت متعالیه) اقامه می‌کند. در پایان چنین نتیجه‌‌گیری می‌شود که انسان وارسته به مثابه انسان خداگونه، دلبسته به مردم بوده و در پی تحقق عدالت است و برای این امر متحمل رنج‌‌های فراوانی می‌شود و توجه به خلق، مانع توجه او به حق نیست. 
واژگان کلیدی: اکهارت، وارستگی، انسان وارسته، نیستی

بررسی سیر تاریخی ماهیت اجازه در بیع فضولی از دیدگاه مذهب شیعه

حمیدرضا گورکانی

طلبه درس خارج موسسه فقهی و اصولی کریم اهلبیت (ع) حوزه علمیه قم.
چکیده
زمینه و هدف: در این مقاله، بیع فضولی به‌عنوان یکی از مباحث مهم فقه اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. این نوع بیع، که فردی بدون اجازه مالک اقدام به فروش می‌کند، از دیرباز در جوامع عقلایی پیش از اسلام نیز وجود داشته و در دوران پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) به‌عنوان یک حکم تأییدی شناخته شده است. مفهوم بیع فضولی در فقه امامیه به‌ویژه پس از دوران غیبت صغری به‌طور گسترده‌تر تحلیل شده است. روش: روش تحلیلی ـ استنباطی با رویکرد تاریخی ـ تطبیقی است. 
یافته‌ها: این تحقیق به بررسی نظریه‌های ناقلیت و کاشفیت پرداخته و تلاش کرده تا با استناد به دیدگاه‌های فقها، اهمیت رضایت و اجازه مالک را به‌عنوان شرط اصلی صحت و اعتبار این معاملات توضیح دهد. سیر تاریخی اجازه در بیع فضولی نشان می‌دهد که رضایت ضمنی مالک می‌تواند پس از وقوع عقد و در قالب اجازه متأخره نمایان شود و به معامله‌ای که  نخست بدون اذن بوده، اعتبار بخشد. این تحلیل بر پایه قواعد کلی فقهی استوار است و نشان‌دهنده جایگاه مهم رضایت مالک در حفظ حقوق مالکیت است. 
کلید واژه
بیع فضولی؛ سیرتاریخی؛ کاشفیت؛ اجازه مالک

بررسی ماهیت دیه

عبدالرحیم جعفری دهنوی

دانشجوی دکتری فقه وحقوق قضایی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
 [e-mail]
چکیده 
دیه یکی از مباحث مطرح ومهم است که در صورت عدم اجرای قصاص یا قتل شبهه عمد وخطایی، دیه به اولیای‌‌دم مقتول متعلق می‌گردد، در باره ماهیت دیه چهار دید گاه  وجود دارد ۱- دیه مجازات است ۲- دیه جبران خسارت است۳- دیه ماهیت دوگانه داشته یعنی تلفیق از مجازات وجبران خسارت است ۴- دیه بدل رضایت است که به اولیای دم تعلق می‌گردد، قول پنجم وقول مختار این است که دیه در قتل عمد مجازات است اما در قتل شبهه عمد یا خطایی محض جبران خسارت است. 
کلید واژه‌‌ها:

دیه، ماهیت دیه، ماهیت جزایی، ماهیت جبرانی. 

شاخصه‌های قرآنی حمایت حکومت اسلامی از نگاه آیه الله العظمی امام خامنه ای

 

علی احمد امیری

دانشجوی دکتری فقه سیاسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران: رایانه:  [e-mail]
چکیده:

 جامعه بشری نیاز به حکومت دارد، در منابع اسلامی بر اهمیت این امرتاکید شده است. با بررسی کلام وحی می‌توان به شاخصه‌های حمایت حکومت اسلامی دست یافت.  هدف این مقاله استخراج شاخصه‌های قرآنی مؤثر بر حمایت از حکومت اسلامی است. این پژوهش نشان می‌دهد استعلای فرهنگ و مدیریت عادلانه‌ی مبتنی بر شاخصه‌های قرآنی، نقش اساسی درحمایت و تقویت  حکومت اسلامی دارند که در اندیشه امام خامنه‌ای نیز جایگاهی خاص دارند. سوال اصلی مقاله این است که: در اندیشه‌ی امام خامنه‌ای راه‌های قرآنی حمایت ازحکومت اسلامی چیست؟ از بررسی کلام الهی و اندیشه‌ی، امام خامنه‌ای منتج می‌شود که برای حمایت حکومت اسلامی، نفی سلطه پذیری لزوما به فرهنگ و مدیریت جهادی وعناصر آن توجه شود. فرهنگ جهادی در قالب خدامحوری، ولایت پذیری و اخلاق نمایان می‌شود؛ همان گونه که مدیریت جهادی با عناصر دشمن شناسی، خدمت گزاری، شهادت طلبی تعاون، خستگی ناپذیری و سرعت عمل تحقق می‌یابد.  پژوهش حاضر به لحاظ نوع تحقیق، توصیفی- تحلیلی می‌باشد. 
واژگان کلیدی:

امام خامنه‌ای. حکومت اسلامی. شاخصه‌های قرآنی، فرهنگ جهادی. 

 

بررسی دیدگاه‌های فقهای امامیه در باب ظهار در نکاح موقت

 

سید احمد پورفاطمی  

  طلبه درس خارج حوزه علمیه قم، موسسه فقهی اصولی کریم اهل بیت علیه السلام.                                                            
چکیده   
این تحقیق به بررسی وقوع ظهار در نکاح موقت به عنوان یکی از مسائل مورد اختلاف بین فقهاء امامیه می‌پردازد. در این زمینه، به طور کلی سه دیدگاه اصلی از سوی فقهای امامیه مطرح شده است: نخست، برخی از فقها بر این باورند که ظهار تنها در جایی قابل تصور است که طلاق وجود داشته باشد، بنابراین با توجه به عدم وجود طلاق در نکاح موقت، ظهار نیز در آن مطرح نیست. دوم، نظر مشهور و اکثریت فقهای امامیه این است که ظهار در نکاح موقت مانند نکاح دائم وجود دارد. سوم، گروهی اندک از فقها در این مساله به توقف قائل شده‌اند. این تحقیق با روش «توصیفی تحلیلی» انجام شده است. 
یکی از اهداف این پژوهش، آشنایی بیشتر با احکام نکاح موقت است که یکی از مباحث مهم در فقه امامیه به شمار می‌رود و همچنین از جمله موضوعاتی است که بین امامیه و اهل عامه درباره صحت آن اختلاف نظر وجود دارد. در این نوشته، ابتدا به بررسی مفاهیم کاربردی که در اصل بحث تأثیرگذارند پرداخته شده و تلاش شده تا دیدگاه‌های فقها در سه بخش ارائه شود. از یافته‌های مهم این پژوهش، می‌توان به اشاره به تنوع دیدگاه‌های موجود در بین فقها درباره این مساله کرد. 
کلید واژه:

ظهار؛  نکاح موقت؛  طلاق

قاعده عدم شفاعت در حدود و تسری آن به تعزیرات از دیدگاه فقه اهل البیت (ع) فقه حنفی و حقوق ایران و افغانستان

سید علی شاه احمدی

دانشجوی، رشته، فقه و حقوق قضایی گرایش جزا و جرم شناسی، مقطع دکتری، جامعه المصطفی العالمیه، قم، مجتمع عالی فقه، ایمیل [e-mail]
چکیده:

پژوهش حاضر به بررسی قاعده «عدم شفاعت در حدود» و امکان تسری آن به مجازات‌های تعزیری از دیدگاه فقه امامیه، فقه حنفی، حقوق ایران و افغانستان می‌پردازد. پرسش اصلی این تحقیق آن است که آیا این قاعده، به‌سبب اشتراک در علت و فلسفه اجرا، در تعزیرات نیز جاری می‌شود یا خیر. در فقه امامیه، رأی مشهور شفاعت در تعزیرات را جایز می‌داند. در فقه حنفی نیز فقها بر اساس مصالح عمومی، حفظ نظام و صیانت از هیبت حاکمیت، شفاعت در برخی جرایم تعزیری را ممنوع دانسته‌اند. در نظام حقوقی ایران و افغانستان نیز با اتکا به مبانی شرعی و نصوص قانونی، پذیرش شفاعت تنها در جرایم خصوصی پذیرفته شده و در جرایم تعزیری با جنبه عمومی یا حکومتی، از جمله جرایم اقتصادی و امنیتی، مجاز نیست. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که فلسفه اصلی منع شفاعت، جلوگیری از تبعیض و صیانت از اقتدار حکومت اسلامی ــ در بسیاری از تعزیرات نیز صادق استاین نتیجه می‌تواند مبنایی برای تقویت حاکمیت قانون، افزایش اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری و مقابله با نفوذ و فساد در اجرای مجازات‌ها باشد.
 کلید واژه:

قاعده، حدود، تعزیرات، تسری، شفاعت.